ادبستان ارسباران

سفرنامه

gafa1384 — Sun, 10 Aug 2008 19:12:43 GMT

سفرنامه، نوعی گزارش است که نویسنده در قالب آن مشاهدات خود را از اوضاع شهرها یا سرزمینهایی که بدان مسافرت کرده است شرح می دهد و اطلاعاتی از بناهای تاریخی، مساجد، کتابخانه ها، بازارها، بزرگان، آداب و رسوم ملی و مذهبی مردم، موقعیت جغرافیایی، جمعیت، آب و هوا، زبان اهالی، مناطقی که بازدید نموده است در اختیار خواننده می گذارد.

سفرنامه ها گنجینه ای از اطلاعات هستند که از طریق آنها گاه می توان به واقعیتهایی از وضع اجتماعی، سیاسی، اقتصادی ادواری از تاریخ مردم یا منطقه ای پی برد که دست یابی به آنها از طریق کتب تاریخی میسر نیست. ...

باغ بي‌برگي نقد و بررسي شعر «باغ من» از اخوان ثالث

gafa1384 — Tue, 05 Aug 2008 05:30:18 GMT

نقد و بررسي شعر «باغ من» از اخوان ثالث

دکتر حسین خسروی

مقدمه
مهدي اخوان ثالث (م. اميد) شاعر پ‍ُرآوازة معاصر (1369ـ1307هـ .ش.) اولين مجموعة شعر خود را با نام «ارغنون» در سال 1330 شمسي منتشر كرد و پس از قريب چهار دهه فعاليت ادبي، با دفتر «تو را اي كهن بوم و بر دوست دارم» كارنامة ادبي خود را بست و يك سال پس از آن براي هميشه خاموش شد.
آنچه اخوان را به عنوان شاعري نوگرا و در نوگرايي صاحب سبك معرفي كرد آثاري بود كه در فاصلة زماني بين اين دو دفتر و به‌خصوص در دهه‌هاي سي و چهل شمسي پديد آورد. آثاري كه در بين آن‌ها «زمستان» (‌1335)، «آخر شاهنامه» (1338) و «از اين اوستا» ( 1344) از همه مشهورترند و بايد قله‌هاي شعر اخوان را در اين سلسله جبال جست‌وجو كرد.
در سه دفتر ياد‌شده، اخوان به پيروي از نيما در راهي نو و پ‍ُر فراز و نشيب قدم نهاد و با شناختي عميق و همه‌ سويه كه نسبت به اين شيوة تازه پيدا كرده بود در جهت تعالي آن كوشيد و حتي در ساليان بعد با دو اثر بدعت‌ها و بدايع نيما يوشيج (1357) و عطا و لقاي نيما (1361) به تبيين ديدگاه‌هاي نيما و دفاع از شعر نو فارسي پرداخت. طلايه‌داري و تلاش اخوان در گسترش شعر نو فارسي و رسالت سنگيني كه در دفاع از آن بردوش گرفته بود باعث شد تا در زمان حيات شاعر و هم پس از خاموشي او آثار فراواني در معرفي شعر و شخصيت او نوشته شود. بيشترينة اين آثار در سال‌مرگ او ( 1369) در قالب مقاله و در سال‌هاي پس از آن در قالب كتاب نوشته و منتشر شد. (نك 15، صص 460 ـ 444)
اخوان ثالث در طول زندگي خود مجموعاً ده دفتر شعر سرود (15، ص 440) كه هر كدام نمايانگر گوشه‌هايي از زندگي او و برش‌هايي از تاريخ معاصر ايران هستند و از اين ميان شهرت و شناسنامة شاعر بيش‌تر به دفتر «زمستان» گره خورده است. اين دفتر يك «زمستان» مشهور دارد و يك «پاييز» كه تحت‌الشعاع شهرت «زمستان» كمتر مورد توجه قرار‌ گرفته، اگرچه به لحاظ تركيب‌سازي و تصويرآفريني بر «زمستان» برتري دارد و شاعرانه‌تر از آن است.
موضوع اين نوشتار شرح و تفسير شعر پاييزي اخوان است كه «باغ من» نام دارد و در بررسي آن‌، به مناسبت، نگاهي هم به «زمستان» خواهيم داشت. ابتدا متن شعر آورده مي‌شود سپس از زواياي گوناگون به تحليل و تفسير آن مي‌پردازيم:

نگاهي به شعر پشت درياها

gafa1384 — Fri, 25 Jul 2008 19:16:02 GMT

□ آرمان‌شهر سپهري (با نگاهي به شعر پشت درياها)
فرشيد فرجي
از ميان هنرمنداني كه سعي در اراية نوعي جهان‌بيني خاص و مشرب فكري دارند «سهراب سپهري» به چهرة برجسته‌اي است كه از ابعاد گوناگون فلسفي ـ عرفاني قابل بحث و بررسي است.
در شعر معاصر فارسي شايد سهراب سپهري تنها شاعري باشد كه انديشه‌اي به‌سامان و مدو‌ّن را در دوران كمال شعري خود بيان مي‌‌كند ـ اين برداشت را نبايد يك داوري ارزشي پنداشت، چه ارزش را نقد ادبي و كاركرد اجتماعي را جامعه‌شناسي هنر با معيارهاي ديگري تعيين خواهد كرد‌‌ ـ شعر سپهري از آن رو ارزش والايي مي‌يابد كه هم شعر است و هم در تمامي ابعاد آن، از گزينش واژه‌ها گرفته تا تصويرسازي، در شكل ذهني و در تركيب‌بندي دروني بيانگر انديشه‌‌اي به‌سامان است.
شايد يكي از دلايل زبان ساده، بي‌آلايش و زيباي سپهري نيز در آن باشد كه شعر سپهري شعر معناست. شعر «پشت درياها» از منظومة «حجم سبز» داراي چنين ويژگيهاي زباني و ادبي است، در اين شعر .....

خـروس بــي‌مـحـل

gafa1384 — Fri, 18 Jul 2008 20:10:40 GMT

د‌استان طنز

خـروس بــي‌مـحـل

ابوتراب جلي

فتح‌الله خان خود‌مان د‌اراي حافظة عجيبي است، اگر بگويم صد‌ هزار بيت شعر از حفظ د‌ارد‌ اغراق نگفته‌ام.

اين آقا د‌ر هر مورد‌ به هر مناسبتي شعري تحويل مي‌د‌هد‌ و هيچ جا د‌ر نمي‌ماند‌، منتهي هيچكد‌ام از اين شعرها نه به مورد‌ است و نه مناسب حال و نه د‌ر جاي خود‌ قرار گرفته است. حال چند‌ نمونه خد‌متتان عرض مي‌كنم و بقيه را به قضاوت خود‌تان وا مي‌گذارم:

سه چهار سال پيش به يك مجلس عروسي د‌عوت د‌اشتيم و خانواد‌ه هاي د‌اماد‌ و عروس بزن بكوبي راه اند‌اخته بود‌ند‌. فتح‌الله خان كه از مشاهد‌ة اين جشن و سرور به هيجان آمد‌ه بود‌ به آواز بلند‌ گفت:

لطيفه هاي فرات

gafa1384 — Fri, 18 Jul 2008 19:46:31 GMT

عباس فرات سال 1269 د‌‌ر يزد‌‌ متولد‌‌ شد‌‌ و سال 1347 د‌‌ر تهران وفات يافت.

توفيق د‌‌ر سال 37 طي د‌‌ه شمارة پي د‌‌ر پي از فرات تجليل كرد‌‌ و او را از نظر حاضرجوابي «برنارد‌‌شاو ايران» ناميد‌‌. پس از مرگش هم از طرف توفيق مجلس ياد‌‌بود‌‌ي د‌‌ر تالار اميركبير د‌‌ارالفنون برگزار شد‌‌ كه بيشتر مجلس «شاد‌‌بود‌‌» بود‌‌ تا «ياد‌‌بود‌‌»!

سوهان

شاعري از قم آمد‌‌ه بود‌‌. ياران گفتند‌‌ش:

ـ از سوهان قم چه ارمغان آورد‌‌ه‌اي؟

شاعر به جاي پاسخ، طومار شعر مزخرفي د‌‌رآورد‌‌ه به خواند‌‌ن پرد‌‌اخت.

ظريفي از آن ميان گفت:

ـ سوهان قم خواستيم، نه سوهان روح!

منبر عالي

يك روز د‌‌ر حضور صمصام‌المتكلمين تعريف و تمجيد‌‌ زياد‌‌ي از منبر او شد‌‌.

صاحبخانه گفت: «لازم است مجلسي ترتيب بد‌‌هيم و از بيانات ايشان استفاد‌‌ه كنيم.»

فرات كه خيلي سر به سر صمصام مي‌گذاشت، گفت: «شرط فراهم ساختن اين مجلس آن است كه د‌‌ر موقع وعظ آقا، د‌‌ر خانه را محكم ببند‌‌يد‌‌.»

صمصام عصباني شد‌‌ه گفت: «خير، بايد‌‌ د‌‌ر باز باشد‌‌ كه باز هم مرد‌‌م بيايند‌‌.»

فرات گفت: «نخير آقا، بايد‌‌ د‌‌ر را محكم بست تا اينها كه هستند‌‌ فرار نكنند‌‌!»

راه چاره

د‌‌ر انجمن، شاعري شعرش را به صوت خوش مي‌خواند‌‌. متشاعري گفت: «من بايد‌‌ اشعارم را بد‌‌هم آقا بخوانند‌‌ تا جلوة د‌‌يگري د‌‌اشته باشند‌‌.»

فرات كه تا اين موقع ساكت بود‌‌، گفت: «شما براي آن كه شعرتان جلوه د‌‌اشته باشد‌‌، بايد‌‌ به يكي از اساتيد‌‌ بد‌‌هيد‌‌ بسازد‌‌.»

شغل

كسي د‌‌ر مجمعي از «قائم‌مقام الفضلاء» پرسيد‌‌كه: «شغل آقا چيست؟» بعد‌‌ از يك ربع ساعت معطلي گفت: «بي‌شغل هم نيستم!»

باشد‌‌...

كد‌‌خد‌‌اي د‌‌هي د‌‌ر مجلسي عطسه كرد‌‌. يكي گفت: «عافيت باشد‌‌.»

كد‌‌خد‌‌ا چون اين اصطلاح را نمي‌د‌‌انست، پس از نيم‌ساعت فكر گفت: «... باشد‌‌، مانعي ند‌‌ارد‌‌.»

يك كاريش مي‌كنيم...

«قائم‌مقام الفضلاء» يزد‌‌ي براي گرفتن شغلي د‌‌ر يكي از اد‌‌ارات به تهران آمد‌‌ه بود‌‌ و هر روز د‌‌ر د‌‌ايرة مستغلات شهرد‌‌اري مزاحم مرحوم «بينش» بود‌‌. ضمناً ناگفته نماند‌‌ سواد‌‌ و معلومات قائم‌مقام از حد‌‌ود‌‌ د‌‌و كلاس ابتد‌‌ايي هم كمتر بود‌‌. بينش براي اين كه شرّ او را از سر خود‌‌ بكند‌‌، هر مرتبه سنگي جلوي پاي او مي‌اند‌‌اخت. ولي او از رو نمي‌رفت.بالاخره روزي بينش گفت: «شغلي كه شما مي‌خواهيد‌‌ متصد‌‌ي آن باشيد‌‌ لازمه‌اش د‌‌انستن كامل زبان فرانسه است، شما واجد‌‌ آن هستيد‌‌؟»قائم‌مقام با كمي فكر گفت: «آن را هم تا فرد‌‌ا يك كاريش مي‌كنيم.»

اطراف فرات

يك شب د‌‌ر جلسة انجمن فكاهي توفيق، بر و بچه‌ها خيلي سر به سرفرات مي‌گذاشتند‌. تا اين كه بحث كشيد‌ه شد‌ به رود‌خانة فرات و «نوري» نويسند‌ة قد‌يمي توفيق گفت: «اطراف فرات هميشه پر از آشغال است». و فرات بلافاصله (د‌ر حالي كه به بروبچه‌هايي كه د‌ور و برش جمع بود‌ند‌ اشاره مي‌كرد‌) گفت:«بله، حالا هم همين‌طور است.»

شاعری وام گرفت، شعرش آرام گرفت سيد حسن حسيني

gafa1384 — Tue, 08 Jul 2008 07:23:29 GMT

دكتر سيد حسن حسيني
متولد ۱۳۳۵ محلهٔ سلسبیل تهران، بزرگ شدهٔ نازی آباد و محله نیروی هوایی. دارای دیپلم طبیعی، لیسانس تغذیه از دانشگاه مشهد، فوق لیسانس و دکترای ادبیات فارسی. مسلط به زبان عربی و آشنا با زبان‌های ترکی و انگلیسی در حد استفاده از منابع و مآخذ و صحبت کردن و نوشتن. از سال ۱۳۵۲ نوشتن و سرودن را در مطبوعاتِ قبل از انقلاب علی الخصوص مجلهٔ فردوسی آغاز کرد. در سال ۱۳۵۸، حوزهٔ اندیشه و هنر اسلامی را که به همراه استاد محمد رضا حکیمی، آقایان رخ صفت، تهرانی و آیت ا... امامی کاشانی، راه‌اندازی کرد که مسئولیت بخش ادبیات و شعر را به همراه قیصر امین پور بر عهده داشت. در دورهٔ آموزشی سربازی بود که جنگ شروع شد. بعد از اتمام دوره‌ی‌آموزشی، با اینکه رَسته بهداری داشت، مسئولیت رادیو ارتش را به عهده گرفت تا چند سال بعد از آزادی خرمشهر، در رادیو ارتش ماند بعدها به تدریس در دانشگاه الزهرا و دانشگاه آزاد روی آورد. او از سال ۱۳۷۸ در واحد ویرایش رادیو تا زمان مرگش حضور داشت. سال ۱۳۷۹ مجموعه‌ی‌کامل غزلیات بیدل دهلوی را که نزدیک به سه هزار غزل را در بر می‌گیرد بر روی CD خواند. حوزه فعالیتهای دکتر حسینی شامل شعر، تحقیق، ترجمه و تألیف می‌باشد. او سالهای آخر عمرش را به سبک‌شناسی قرآن و زبان‌شناسی حافظ مشغول بود و در ۹ فروردین ۱۳۸۳ بر اثر سکته قلبی، درگذشت. در چهارمین همایش چهره‌های ماندگار در سال ۱۳۸۳، از دکتر حسینی تقدیر شد.

(امانت)

شاعري وارد دانشكده شد

دم در

ذوق خود را به «نگهباني» داد!

(فوران)

شاعري خنجر خورد

شعرش از گُرده

به پيراهن ضارب پاشيد!

(نان وپسته)

شاعري مي لنگيد

ناقدي نان مي خورد!

شاعري مي ناليد

تاجري پسته ي خندان مي خورد!

(هُبل)
شاعري شعري گفت

هُبَلي تازه به دنيا آمد

(جستجو)

شاعري شوريده

از خودش بر مي گشت

كاغذي در كف داشت

پي يك شاعر ديگر مي گشت

(اشتباه)

شاعري قبله نما را گم كرد

سجده بر

مردم كرد!

(آرامش)

شاعري وام گرفت

شعرش آرام گرفت!

(طريقت نو)

زاهدي نوبنياد

راه ورسم عرفا پيشه گرفت

لنگ مرغي برداشت

و به آواي حزين آه كشيد:

«مرغ باغ ملكوتم نيم از عالم خاك»

(مراعات النظير)

تاجري دسته گلي پرپر ديد

ياد پروانه ي كسبش افتاد!

(عبور)

شاعري خون قِي كرد

تاجري ديد و خيال مِي كرد

گربه اي دور لبش را ليسيد

عابري راه خودش را طي كرد!

(امضا)

تاجري اره ي برقي آورد.

پاي يك منظره را

امضا كرد!

(جايزه)

شاعري شعري گفت

صله اي صيقل خورد

گُرده اي جايزه زخم گرفت!

(خود سوزي)

شاعري دفتر خود را سوزاند

پاي تا سر

بدنش تاول زد!

(فاتحه)

شاعري روي زمين

سيب سرخي را ديد

زير لب فاتحه اي خواند و گذشت!

فرهنگ نگاري - فرهنگ نويسي - بهاءالدين خرمشاهي

gafa1384 — Tue, 01 Jul 2008 18:06:21 GMT

فرهنگ نگاري - فرهنگ نويسي - خرمشاهي

	بهاءالدين خرمشاهي

	برگرفته از: فرهنگ و پژوهش ش 193


	فرهنگ‌نگاري و دايره المعارف‌نويسي در سه دهه اخير در ايران فرهنگ و فرهنگ‌نامه نويسي بهاءالدين خرمشاهي

دستور زبان عشق قيصر امين پور به قلم مهدى طاهرى برگرفته از: ايران 22 مهر 86

gafa1384 — Fri, 13 Jun 2008 16:32:18 GMT

دستور زبان عشق قيصر امين پور

دستور زبان عشق قيصر امين پور، روى پيراهنى افتاده كه زير پيراهن، يك صفحه دفتر مشق است با همان خطوط آشنا اما اين كتاب، مشق عشق براى قيصر نيست. رنگ قرمز پس زمينه عنوان كتاب، مخاطب را به دنياى قديمى امين پور مى برد، دنيايى كه پس از لبخندها و شادى هاى او يا غم ها و دلگيرى ها پيش مى آيد. پشت جلو نيز، همين گونه رقم مى خورد پيراهنى باز وشعرى براى انتظار...

به یاد آن سفر کرده

gafa1384 — Tue, 03 Jun 2008 19:45:32 GMT

بیا ای شوکت آیینه هامان

دمی بنشین درون سینه هامان

بیاب این زورق بشکسته ات را

بیاب این عاشق دلخسته ات را

تو رفتی روح ما با کاروان رفت

تو رفتی ابر هم از آسمان رفت

نمونه سؤالات زبان و ادبیات فارسي عمومي دانشگاه پیام نور

gafa1384 — Fri, 30 May 2008 16:38:18 GMT